SQ4MN / Kwadrofonia
Kwadrofonia · od 6 grudnia 1980
Cztery kanały w jednym rowku
Kwadrofonia stawia słuchacza w środku sali: muzyka dochodzi z przodu, z boków i zza pleców. Marian buduje do niej dekodery od ponad czterdziestu lat — i pierwszy z nich wciąż gra.
Matryca SQ na ekranie
Oscyloskop w trybie XY widzi kwadrofonię
Płyta ma tylko dwie ścieżki: lewą i prawą. Podłącz lewą do osi X, prawą do osi Y — i zobacz, jak system SQ upycha w nich cztery kanały.
- —Lewy przódSygnał tylko w ścieżce L: kreska pozioma.
- |Prawy przódTylko w ścieżce P: kreska pionowa.
- /Środek przoduTen sam sygnał w obu ścieżkach, w fazie: skos.
- ○Kanały tylneW obu ścieżkach, ściszone do 0,7 i przesunięte w fazie o 90°: igła kreśli koło. Kierunek obrotu mówi dekoderowi, który to tył.
L = Lp − j·0,7·Lt + 0,7·Pt
P = Pp − 0,7·Lt + j·0,7·Pt
j — przesunięcie fazy o 90° · oznaczenia jak na schemacie Mariana
Pierwszy dekoder
6 grudnia 1980
Bez komputera, bez programu do projektowania, bez fabryki płytek.
Ścieżki prowadzone ręką, wytrawione w miedzi i polutowane. Marian podpisał płytkę jak list: datą „6.12.80” i inicjałami „MK” w rogu. To jego pierwszy dekoder SQ.
Schemat pochodził z czechosłowackiego „Amatérské radio” — w PRL kopalni schematów dla konstruktorów z całego regionu.
Dekoder dziś
Logika SQ na układach z epoki
Zwykła matryca daje pełną separację między lewym a prawym przodem, ale między przodem a tyłem tylko ok. 3 dB. Dlatego w połowie lat 70. powstały dekodery z logiką, które na bieżąco śledzą, skąd dobiega dominujący dźwięk, i podbijają separację.
Taki dekoder Marian zbudował na oryginalnych układach Motoroli:
Kod daty 7338 na MC1312P to 38. tydzień 1973 roku — rok płyty testowej CBS SQT-1100 i kwadrofonicznego wydania „The Dark Side of the Moon”.
Tor kwadrofoniczny
Lampy, wskazówki i cztery kolumny
Kompletny tor zbudowany własnymi rękami: od dekodera, przez wzmacniacze, po kolumny ustawione wokół fotela.
We wzmacniaczach pracują pentody mocy 6P14P-ER — radzieckie odpowiedniki EL84 w wersji o podwyższonej trwałości — oraz podwójne triody ECC83 w stopniach wejściowych. Pod wzmacniaczami stoją jednostki z czterema podświetlanymi wskaźnikami VU, po jednym na kanał. Grają cztery kolumny Tonsil.
Egzamin zdaje na płycie testowej CBS SQT-1100, a do słuchania jest kwadrofoniczne wydanie SQ „The Dark Side of the Moon”.
Pracownia · fot. Marian SQ4MN



